Transcription of the Basel 1494 Edition
title
mi Ferdinandi Hispaniaerum regis, Bethi-
cae et regni Granatæ, obsidio, victoria, et
triûphus, Et de Insulis in mari Indico
nuper inuentis
The panygeric to Ferdinand
ends with imprint
uo in solio Petri sedente Anno a Na-
tali Saluatoris ·M·CCCC·XCII·
Vndecimo Kalendas Maii.
·1·4·9·4·
NIHIL SINE CAVSA.
.I. .B.
titlepage to the letter
mari Indico repertis
Epistola Christoferi Colom (cui etas nostra mul-
tum debet: de Insulis in mari Indico nuper inuen-
tis: ad quas perquirendas octauo antea mense: au-
spiciis et ere inuictissimi Fernandi Hispaniarû Re-
gis missus fuerat) ad Magnificû dominû Raphae-
lem Sanxis: eiusdem serenissimi Regis Thesaurari=
um missa: quam nobilis ac litteratus vir Aliander
de Cosco: ab Hispano ideomate: in latinum con-
uertit: tercio Kalendas Maii .M.cccc.xciij. Pontifi-
catus Alexandri Sexti Anno primo.
Q
voniam suscepte prouinciæ rem perfectâ
me consecutû fuisse: gratum tibi fore scio.
has constitui exarare: quæ te vniuscuiusque
rei in hoc nostro itinere geste inuêteque
admoneât.
Tricesimotercio die postquam Gadibus discessi: in ma=
re Indicû perueni: vbi plurimas Iu[n]sulas innumeris
habitatas hominibus reperi: quarû omnium pro foe-
licissimo Rege nostro: præconio celebrato, et vexil=
lis extensis: côtradicente nemine possessionê acce-
pi. primeque earum: diui Saluatoris nomê imposui.
cuius fretus auxilio: tam ad hanc quam ad ceteras alias
peruenimus. Eam vero Indi Guanahanyn vocant.
Aliarum etiam vnâquanque nouo nomine
nûcupaui.
Quippe aliam Insulam Sancte Marie Conceptio-
nis. aliam Fernandinam. aliam Hysabellam. aliâ
mum in eam Insulam (quam dudum Iohannâ vo-
cari dixi) appulimus: iuxta eius littus occidentê ver=
sus aliquantulum processi: tâque eam magnam nul-
lo reperto fine inueni: ut non insulam: sed continê-
tem Chatay puinciam esse crediderim: nulla tamê
videns oppida, municipiaue in maritimis sita confi=
nibus: preter aliquos vicos et predia rustica: cû quorum
incolis loqui nequibâ: quare simul ac nos videbant
surripiebant fugam. progrediebar vltra: existimâs
aliquam me vrbem villas ve inuenturû. Denique vi-
dens quod longe admodû progressis: nihil noui emer-
gebat: et huiusmodi via nos ad Septêtrionem defe=
rebat (quod ipse fugere exoptabâ: terris etenim re-
gnabat bruma) ad austrumque erat in voto côtende-
re: nec minus venti flagitantibus succedebât. côsti-
tui alios nô operiri successus: et sic retrocedês: ad por=
tum quendâ (quem signaueram) sum reuersus: vn=
de duos homines ex nostris in terrâ misi: qui inue-
stigarent: esset ne Rex in ea prouincia, vrbesue ali-
quæ. Hi per tres dies ambularunt: inuenerûtque in-
numeros populos et habitationes: paruas tamê et
absque vllo regimine: quapropter redierunt. Interea
ego iam intellexeram a quibusdam Indis: quos ibi=
dem susceperam: quomodo huiusmodi prouincia
Insula quidê erat. et sic perrexi oriêtem versus: eius
semper stringens littora usque ad miliaria .cccxxij. vbi
ipsius insulæ sunt extrema: hinc aliam Insulam ad
liaribus .liiij. quâ protinus Hispanam dixi: in eâque
concessi: et direxi iter: quasi per Septentrionê quê-
admodum in Iohanna ad orientê: miliaria .dlxiiij.
quæ dicta Iohâna et alie ibidem Insule quam fertilissi-
me existunt. Hæc multis atque tutissimus et latis: nec
aliis quos vnquam viderim comparandis portibus: est
circun[m]data. multi maximi et salubres hanc interflu=
unt fluuii. multi quoque et eminentiddimi in ea sunt
môtes. Omnes he insule sunt pulcerrr[rr]ime et variis
distincte figuris: peruie: et maxima arborum varie-
tate sidera lambentium plene: quas nunquam foliis pri=
uari credo: quippe vidi eas ita virêtes atque decoras:
ceu mense Maio in Hispania solent esse: quarum alie
florêtes: alie fructuose: alie in alio statu: secundum
vniuscuiusque qualitatem vigebant: garriebat philo=
mena: et alii passeres varii ac innumeri: mense No-
uembris quo ipse per eas deambulabam: Sunt pre=
terea in dicta Insula Iohanna: septem vel octo pal=
marum genera: quæ proceritate et pulchritudine.
(quêadmodum cetere omnes arbores, herbe, fru-
ctusque([)] nostras facile exuperant. Sunt et mirabiles
pinus, agri, et prata vastissima, varie aues, varia mel=
la, varique metalla: ferro excepto. in ea autem quâ
Hispanam supra diximus nuncupari: maximi sunt
montes ac pulchri: vasta, rura, nemora, câpi feracis=
simi, seri, pacisque et côdêdis edificiis aptissimi. Por-
tuum in hac Insula cômoditas: et præstantia flumi=
quis viderit: credulitatem superat. Huius arbores
pascua et fructus, multû ab illis Iohane differût.
Hæc præterea Hispana diuerso aromatis genere,
auro metallisque abundat. cuius quidem et omnium
aliarum quas ego vidi: et quarum cognitionem
baheo incole vtriusque sexus: nudi semper incedunt:
nas. que folio frondeue aliqua: aut bombicino ve-
lo: pudenda operiunt: quod ipse sibi ad id negocii
parant. Carent hi omnes (vt supra dixi) quocunque
genere ferri. carent et armis: vtpote sibi ignotis. nec
ad ea sunt apti. non proptercorporis deformitatê:
(cum sint bene formati) sed quia sunt timidi ac ple=
ni formidine. gestant tamen pro armis arundines so=
le perustas: in quarum radicibus: hastile quoddam li-
gneum ficcum et in mucronem attenuatum figût:
neque his audent iugitur vti: nam sæpe euenit cû mi-
serim duos vel tris homines ex meis ad aliquas vil-
las: vt cum earum loquerentur incolis: exiisse agmen
glomeratum ex Indis: et vbi nostros appropinqua=
re videbant: fugam celeriter arripuisse: despretis a
patre liberis, et econtra. et hoc non quod cuipiam eorum
damnum aliquod vel iniuria illata fuerit: immo ad
quoscun[m]que appuli: et quibus cû verbum facere po-
tui: quicquid habebam sum elargitus: pannû alia-
que permulta: nulla mihi facta versura: sed sunt natu-
ra pauidi ac timidi. ceterum vbi se cernunt tutos:
omni metu repulso: sunt admodû simplices ac bo-
ne fidei: et in omnibus quæ habent liberalissimi: ro=
ganti quod possidet inficiatur nemo: quin ipsi nos ad
id poscendum inuitant. Maximum erga omnes a-
morê preseserût: dant queque magna pro paruis. mini=
ma licet re, nihiloue côtenti: ego attamen prohibui ne tâ
minima et nullius precii hisce darentur: vt sunt lan=
le, quanquam si hoc poterant adipisci: videbatur eis pul-
cerrima mundi possidere iocalia. Accidit enî quen-
dam nauitam: tâtum auri pondus habuisse pro vna
ligula: quâti sunt tres aurei solidi: et sic alios pro aliis
minoris precii: præsertim pro blanquis nouis: et qui-
busdam nummis aureis: pro quibus habendis dabât
quicquid petebat venditor: puta vnciam cum dimi
dia et duas auri:: vel triginta et quadraginta bôbi-
cis pôdo: quâ ipsi iâ nouerât. Item arcuû, ampho-
re, hidrie, doliique fragmenta: bombice et auro tan-
quâ bestie compatabant: quod quia iniquum sane
erat: vetui: dedique eis multa pulcra & grata: que me=
cum tuleram nullo interueniente premio: vt eos mi=
hi facilius conciliarem: fierêtque christicole: et vt sint
proni in amorem erga Regem reginam principesque
nostros et vniuersas gentes Hispaniæ: ac studeant
perquirere et coaceruare: eaque nobis tradere quibus
ipsi afflunt et nos magnopere indigemus. Nullam
hii norunt ydolatriâ: immo firmissime credût om-
nem vim: omnê potentiam: omnia denique bona es-
se in coelo: meque inde cum his nauibus et nautis de-
scêdisse: atque hoc animo vbi fui susceptus postquam me=
tum repulerant. Nec sunt segnes aut rudes: quin
summi ac perspicacis ingenii: et homîes qui transsre-
tant mare illud: nô sine admiratiôe vniuscuiusque rei
rationem reddunt: sed nunquam viderût gentes vesti-
tas neque naues hiuiusmodi. Ego statim atque ad ma=
lenter arripui: qui ediscerêt a nobis: et nos pariter
docerent ea: quorû ipsi in hisce partibus cognitio-
nem hababant. et ex voto suscessit: nam breui nos
ipsos: et hi nos: tum gestu ac signis: tû verbis intel-
lexerût: magnoque nobis fuere emolumêto: veniût
modo mecû tamê: qui semper putât me desiluisse e
coelo quamuis diu nobiscû versati fuerint: hodieque ver-
sentur. et hi erant primi: qui id quodcûque appellaba-
mus nunciabant: alii deinceps aliis elata voce dicê-
tes. Venite venite et videbitis gêtes ethereas. Quâ=
obrem tam femine quam viri: tam impuberes quam adulti:
tam iuuenes quam senes: deposita formidine, paulo an=
te concepta: nos certatim visebât magna iter stipâ-
te caterua, aliis cibum, aliis potum afferêtibus: ma=
ximo cum amore ac beninolentia incredibili. Ha-
bet vnaqueque Insula: multas scaphas solidi ligni; et
si angustas: longitudine tamen ac forma nostris bi=
remibus similes: cursu autê velociores. Reguntur re-
mis tantûmodo: Harum quedê sunt magnæ: que-
dam parue: quedam in medio consistût. Plures ta-
men biremi que remigêt duodeuiginti trantis ma=
iores: cum quibus in omnes illas Insulas: que innu=
mere sunt: traiicitur cunque his suam mercaturam ex=
ercêt: et inter eos cômertia fiunt. Aliquas ego harum
biremium seu scapharum vidi: que vehebât setua=
ginta et octuaginta remiges. In omnibus his Insu-
lis nulla est diuersitas inter gentis effigies. nulla in
moribus atque loquela: quin omnes se intelligût ad-
inuicê: quæ res perutilis est ad id: quod serenissimû
Regem nostrum exoptare precipue reor: scilicet eo=
rum ad sanctam christi sidem côuersionê. cui qui-
dem quantum intelligere potui facilimi sunt et pro=
ni. Dixi quêadmodum sum progressus antea Insu=
lam Iohanam per rectum tramitem occasus in ori-
interuallû itineris: possum dicere hanc Iohanem
esse maiorum Anglia et Scotia simul: nâque vltra di-
cta .cccxxij. passuum milia: in ea parte que ad occi=
dentem prospectat: due (quas nô pecii) super sunt
prouincie: quarum alteram Indi Anan vocant: cu-
ius accole caudati nascuntur. Tendentur in longi-
tudinê ad miliaria .clxxx. vt ab his quos veho me-
cum Indis percepi: qui omnis has callent Insulas.
Hispane vero ambitus maior est tota Hispania a
cologna vsque ad fontem rabidum. hincque facile ar-
guitur quod quartû eius latus quod ipse per rectam li-
neam occidentis in orientem traieci: miliaria conti-
net .dxl. Haec Insula est affectanda et affectata nô
spernenda in qua et si aliarum omnium vt dixi pro
Inuictissimo Rege nostro solenniter possessionem
accepi: earumque imperiû dicto Regi penitus com-
mittitur: in oportuniori tamen loco: atque omni lu-
cro et commertio condecenti: cuiusdam magne vil-
le: cui Natiuitatis domini nomen dedimus: posses=
sionem peculiariter accepi. ibique arcem quandâ eri-
gere extemplo iussi: que modo iam debet esse per-
acta: in qua homines necessarii sunt visi: cum om-
ni armorum genere: et vltra annum victu oportu-
no reliqui. Item quandam carauellam: et pro aliis
côstruendis tam in hac arte quam in ceteris peritos: ac
eiusdem Insule Regis erga nos beniuolentiam et fa=
miliaritatê incredibilem. Sunt enim gêtes ille ama=
me fratrem suum dici gloriabatur. Et si animum re=
uocarent: et his qui in arce manserût nocere velint:
nequeunt: quia armis carent: nudi incedunt: et ni-
mium timidi. ideo dictam arcem tenentes: dunta-
xat possunt totam eam insulam nullo sibi imminê-
te discrimine (dûmodo leges quas dedimus ac re-
gimen non excedant) facile detinere. in omnibus
his Insulis vt intellexi: quisque tantum côiugi ac-
quiescit: præter principes aut reges: quibus viginti
habere licet. Feminæ magis quam viri laborare videntur;
nec bene potui intelligere an habeât bona propria
vidi enim quod vnus habebat aliis impartiri: preser-
tim dapes, obsonia, et huiusmodi. Nullum apud
eos monstrum reperi: vt plerique existimabant: sed
homines magne reuerêtie atque benignos. Nec sunt
nigri velut ethiopes. habêt crines planos ac demis-
sos: nô degunt vbi radiorum solaris emicat calor.
per magna nanmque hic est solis vehemêtia: propterea
ab equinoctiali linea distat (vbi videtur) gradus sex
et viginti Ex montiû acuminibus maximû quoque vi=
get frigus: sed id quidê moderantur Indi: tû loci con=
suetudine: tû rerû calidissimarum quibus frequêter et
luxuriose vescuntur presidio. Itaque môstra aliqua nô vidi:
neque eorum alicubi habui cognitionê: excepta quadâ
Insula Charis nûcupata: quæ secûda ex Hispana
in Indiam transsretâtibus existit. quam gens que-
dam a finitimis habita ferocior, incolit. hi carne
ra plurima: quibus in omnes Indicas Insulas traiici=
unt, depredant, surripiuntque quecunque possunt. Ni=
hil ab aliis differût: nisi quod gerût more femineo lon=
gos crines. vtuntur arcubus et spiculis arundineis:
fixis (vt diximus) in grossiori parte attenuatis ha-
stilibus. ideoque habentur feroces: quare ceteri Indi
inexhausto metu plectuntur: sed hos ego nihili fa-
cio plus quam alios. Hi sunt qui coeunt cum quibusdâ
feminis: quæ sole Insulâ Matheunin primâ ex Hi-
spana in Indiam traiicientibus habitant. He autê
femine nullum sui sexus opus exercent: vtuntur enim
arcubus et spiculis sicuti de earum côiugibus dixi:
muniût sese laminis eneis: quarum maxima apud
eas copia existit. Aliam mihi Insulam affirmant su=
pradicta Hispana maiorem: eius incole carêt pilis.
auroque inter alias potissimum exuberat. Huius In=
sule et aliarum (quas vidi) homines mecum porto:
qui horum quæ dixi testimonium perhibent. De-
nique vt nostri discessus et celeris reuersionis côpen-
dium: ac emolumentum breuibus astringâ hoc pol=
liceor: me nostris Regibus inuictissimis paruo eorum
fultum auxilio: tâtum auri daturum quantû eis fu-
erit opus. tantum vero aromatum. bombicis. ma-
sticis (que apud Chium duntaxat inuenitur) tantûque
lignialoes. tantum seruorû hydrographilatorû: quan=
tum eorum maiestas voluerit exigere. Item reubar=
barum et alia aromatû genera: quæ hii quos in di-
mo. quâdoquidem ego nullibi magis sum moratus
nisi quantû me coegerût venti: præterquam in villa Na=
tiuitatis: dû arcem condereet tuta omnia esse proui-
di. Quæ et si maxima et inaudita sunt: multo tamê
maiora forêt si naues mihi (vt ratio exigit) subue-
nissent. Verum multû ac mirabile hoc: nec nostris me=
ritis correspôdens: sed sancte Christiane fidei: no-
strorûque Regum pietati ac religioni. quia quod hu=
manus consequi non poterat intellectus: id huma-
nis concessit diuinus. Solet enim deus seruos suos:
quique sua præcepta diligunt: etiâ in impossibilibus
exaudire: vt nobis in præsentia contigit: qui ea cô-
secuti sumus: que hactenus mortalium vires mini-
me attigerant. nam si harû Insularû quicpiâ aliqui
scripserunt aut locuti sunt: omnes per ambages et cô=
iecturas, nemo se eas vidisse asserit: vnde prope vide=
batur fabula. Igitur Rex et Regina, principes, aceo-
rum regna foelicissima: cunctæque aliæ Christianorû
prouincie: Saluatori domino nostro Iesu christo aga=
mus gratias: qui tâta nos victoria munereque dona-
uit: celebrentur processiones: peragantur solennia sa=
cra. festaque fronde velentur delubra. Exultet Chri-
stus in terris: quêadmodû in coelis exultat: cum tot
popolorum perditas ante hac animas saluatam iri
preuidet. Letemur et nos: tum propter exaltationê
nostræ fidei. tum propter rerû temporaliû incremê-
ta: quorû nô solû Hispania: sed vniuersa Christia-
ter enarrata. Vale. Vlisbone, pridie ydus Marcii.
Christoforus Colom Oceanice classis Præfectus.
Epigrâma. R. L. de Corbaria Episcopi Môtis-
palusii.
Ad Inuictissimû Regem Hispaniarum.
Iam nulla Hispanis tellus addenda triumphis:
Atque parum tantis viribus, orbis erat.
Nunc longe Eois regio deprensa sub vndis:
Auctura est titulos Bethice magne tuos.
Vnde repertori merito referenda Columbo
Gratia: sed summo est maior habenda deo:
Qui vincenda parat noua regna, tibique sibique:
Teque simul fortem præstat et esse pium.
University of Southern Maine